Auzozaintza programak hautazkoa ez den bakardade egoera hauskorrei erantzuteko estrategia oso bat proposatzen du.

Deskribapena

Eragileak

• Publikoak: Hernaniko Udala (gizarte-zerbitzuak, adinekoen teknikaria, Berdintasun eta Kulturartekotasun Saila, Tokiko Garapena Saila, Kultur Saila, udal euskaltegia, Udaltzaingoa), Gipuzkoako Foru Aldundia eta Osakidetza.
• Pribatuak: farmaziak, dendak, Berriak elkartea, Lahar elkargoa, erakunde kudeatzaileak (Zabalduz eta Maitelan Kooperatiba Elkarteak).
• Komunitarioak: zaintza taldea, auzo elkarteak, bolondresak (auzozainak).

Helburuak

• Hautazkoa ez den bakardade egoeran dauden pertsonen bizi kalitatea, autonomia eta inklusio komunitarioa sustatu.
• Bakardade egoeren identifikazio, sailkapen eta jarraipena ahalbidetzen duen Auzosare informazio sistema udalean instalatu.
• Gizarte zerbitzuen norantza eta politikak orientatzeko Auzosareko informazio sistemaren potentziala esplotatu.
• Elkarlan publiko-komunitarioa egonkortu. Gizartean dauden egitura formal eta informalen (zaintza sarea) arteko elkarlana baliatuz, adineko pertsonen bakartze sozialari lotutako babesgabetasun eta arrisku kasuei aurrea hartzea ahalbidetuz, hau da, gizarte zerbitzuen ikuspegi prebentiboa landu.
• Hautazkoa ez den bakardade egoeran dauden adineko pertsonekin pertsonalizazioa oinarri izango duen esku hartze sozio-hezitzailea.
• Zaintza komunitarioaren kulturaren oinarriak ezarri.
• Ehun komunitario ahula dagoen auzoetan dinamika komunitarioak sustatu eragile sozialekin eta adineko teknikariarekin elkarlanean.
• Zaintza publiko-komunitarioko bolondres sarea handitzen eta artikulatzen jarraitu.
• Bakardadeen identifikazio gaitasuna eta esku hartzea hobetzeko sentsibilizazio eta prestakuntza jarduerak burutu komunitate esparruan lan egiten duten profesional eta eragileekin.
• Bakarrik sentitzen diren adinekoen gainean komunitatearen begirada soziala eta konpromisoa aktibatzen jarraitu.
• Zaintza eta mendekotasunaren esparruan lan egiten duten profesionalen lan eta bizi baldintzak hobetu (inklusio soziolaboraleko lan lerroa).

Lan-lerro nagusiak

• Auzosare informazio sistema: bakardade egoera hauskorren (aurre)detekziorako eta sailkapenerako tresna da, datuen ingeniaritzan eta ingeniaritza sozialean oinarritutakoa. Udaleko sistema informatikoan instalatzen da eta erakunde publikoek kudeatzen dituzten datu baseak erabiltzen ditu. Horrez gain, komunitateko bolondresekin (auzozainak) elkarlanean kasuen jarraipena egiteko bideak ere eskaintzen ditu aplikazio baten bidez. Boluntarioek hauskortasun egoeran dauden pertsonen gaineko pertzepzioak islatu ditzakete bertan, gizarte zerbitzuei egoera horren inguruko informazio eguneratua iristen zaielarik.
• Aktibazio eta dinamizazio komunitarioaren bidez, adineko pertsonen egoeraren gainean komunitatearen begirada soziala eta konpromisoa aktibatzea bilatzen da.
• Akonpainamendu sozio-hezitzaile eta komunitarioa.
• Inklusio soziolaborala: esku-hartze zerbitzua eskaintzen duten profesionalak gizarte hezitzaileak dira oro har, hala ere, eskaintzen den akonpainamenduaren funtzio batzuk Maitelan kooperatibako langileen eskuetan geratzen dira. Bidelagun bezala izendatzen dira figura hauek eta beraien lanaldiaren %15a inklusio soziolaboralera bideratua dute. Goi-mailako gizarte integrazio graduko modulu bana egiten dute urtean, eta honez gain, 100 ordutik gora bideratzen dituzte euskara ikastera. Helburua, programak dirauen lau bitartean beraien enplegagarritasun eta profesionalizazio maila hobetzea da, era horretara beraien inklusio osoa ahalbidetuz.

Abiaraztea

2022an jarri zen martxan, herriko bost auzotan: Portu, Elizatxo, Zikuñaga, Etxeberri eta Sagastialde. 2023an programa herri osora hedatzen ari da.

Helmena

Finantzazioaren gehiengoa udalak jartzen du. Halere, Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politiken saileko diru-laguntza jaso du eta baita Adinberri Fundazionarena ere.

Ondokoak dira programaren beste helmena-adierazle batzuk (2023ko apirilaren 4ko datuak):

• Adinekoekin egindako esku-hartzeetan 1.003 ordu inbertitu dira eta adinekoekin egindako ekimen kopurua 73 izan dira.
• 134 pertsonarekin kontaktatu da, 134 deribatu dira eta 26 pertsona ari dira akonpainamendu sozio-hezitzaile eta komunitario pertsonalizatua jasotzen.
• 18 bolondresek (auzozain) adierazi dute hautazkoa ez den bakardade egoeran dauden pertsonen zaintza eta akonpainamenduan laguntzeko prestutasuna.
• Bakardadearen inguruko 9 formazio-sentsibilizazio saio antolatu dira.
• Bakardade egoeran dauden pertsonei zuzendutako 8 ekimen komunitario berri martxan jarri dira.

Ebaluaketa

• Diagnostiko kualitatiboan 40 herritarrek eta 35 eragilek parte hartu dute.
• Parte hartu duten pertsona batzuk beren auzoekiko jarrera proaktiboa izaten hasi dira:
  • Kidetasun- eta zaintza-harremanak sortu dira.
  • Auzoetan eta herrian partehartzerik ez zuten 12 pertsona kalera atera eta parte hartzen hasi dira modu egonkorrean.
  • Sei pertsona eta familia gizarte-zerbitzuekin harremanetan jarri dira, eta parte-hartze sozialerako beharrezkoak diren oinarrizko beharrak antolatu dituzte.
• Planak modu autonomoan antolatzen hasi dira:
  • Elizatxo auzoan memoria tailer bat eskatu eta abian jarri da.
  • Auzoetan topagune berriak sortzeko urratsak eman dira.
  • Elizatxo eta Zikuñaga auzoetan bakardadean dauden adinekoen parte-hartzea ahalbidetu duten asteroko topaketak sortu dira.

Transferigarritasuna

Hernaniko ekitaldi honen programa antzekoak abian jarri dira Gipuzkoako beste lau herritan:

• Errenteria (Bakardade ez Hautatuari aurre Egiteko Zubiak Eraikitzen).
• Legorreta (Herria Bidelagun).
• Oiartzun (Zaintzadi).
• Zestoa (Izarraitz Proiektua).

Oiartzungo eta Zestoako programek Auzosare informazio sistema erabiltzen dute (helburu ezberdinekin batzuetan), ez ordea Errenteriako eta Legorretakoek. Beste ezaugarri propioen artean, ondokoak dira nabarmenak:

• Legorretan ez da adin tarterik jarri eta diagnostiko kualitatibo bat egingo da.
• Oiartzunen 55 urtetik gorako pertsonak dira hartzaileak.
• Zestoan diagnostiko kuantitatibo eta kualitatiboak egingo dira.

Informazio osagarria

• Arza, A. (2022): “Auzozaintza: herritarren bakardadea zaintzeko Hernanin sortu duten programa”, 2022-12-11, EITB Media [audioa barne].
• Hernaniko Udala (2022): "Auzozaintza" [bideoa, ikus behean].
• Hernaniko Udala (2023): “Adineko pertsonei bideratutako Auzozaintza programaren lehen fasearen emaitza onak ikusita, Hernaniko beste auzoetara zabalduko da”, 2023-4-4 [prentsa oharra].